1836ko Gabon gaua, gau iluna, elur-ekaitza, 1936an legez, Historiak gerra zibil batean topatzen gaitu... . Erandion, Lutxanan, gure ikastetxearen azpian. Batzuk karlistak Carlos Borboiaren alde, Lutxanan gotorlekua dute eta Asua ibaiaren ondoan,
ZUBIAN posizioak hartu dituzte; besteek liberalek Isabel II.aren aldekoek, Portugaletetik etorriz Espartero buru dute, Ibaizabal zeharkatu, zubian topo egin... liberalek karlistak desplazatzen dituzte..., gero Enekuritik Bilbora sartu eta "askatzeko"...
Gure hurbiltasun geografikoa dela ta, 175 urte laster beteko direla kontutan izanda... aurten
LUTXANAKO BATAILAREN inguruan kokatu nahi ditugu ikastetxean egin nahi ditugun aktibitate batzuk, hasiera emateko Zumalakarregi Museora egindako bisita eta plastika arloan ikasleek egindako ekarpena, irudien bidez.